22 Mart Uluslararası Fok Günü’nde, nesli tehlike altındaki Akdeniz keşiş fokunun geleceğinin, yaşam alanlarının korunmasına bağlı olduğu açıklandı. Geçtiğimiz günlerde Antalya Gazipaşa’da fokların yaşam alanlarına dalış yaptırılması tepki çekmişti.
Türkiye kıyılarında sayıları 140’dan az
Akdeniz’de yaşayan ve en nadir deniz memelilerinden biri olan ve sayıları 140’dan az olan Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus), Türkiye kıyılarında varlığını sürdürmeye çalışıyor. Türün hayatta kalabilmesi için günümüzde en kritik yaşam alanlarından biri olan kıyı mağaraları artan insan baskısı nedeniyle tehdit altında olduğu açıklandı. Akdeniz Koruma Derneği (AKD), 22 Mart Uluslararası Fok Günü kapsamında yaptığı açıklamada, özellikle turizm sezonunun yaklaşmasıyla birlikte fokların dinlenme ve yavrulama amaçlı kullandığı kıyı mağaralarında insan baskısının arttığına dikkat çekti.
AKD’nin Foça, Muğla ve Antalya kıyılarında yürüttüğü bilimsel izleme çalışmaları sayesinde, Akdeniz keşiş foklarının yılın farklı dönemlerinde hangi mağaraları kullandığı belirleniyor. Fotokapan ve uzaktan izleme sistemleri ile çalışma yürütülüyor.
Fok yaşam alanlarına girilmesi yasak
Akdeniz keşiş foku, her ne kadar denizde yaşayan bir memeli olsa da dinlenme, doğum ve yavru bakımı için kıyı mağaralarına ihtiyaç duyuyor. Özellikle doğum döneminde mağaralarda insanla karşılaşma anne ve yavru için ciddi bir risk oluşturabiliyor. Türkiye’de fok mağaralarına girilmesi yasal olarak yasaklanmış olmasına rağmen, zaman zaman tur tekneleri, dalış faaliyetleri veya meraklı ziyaretçiler nedeniyle bu alanlarda Akdeniz keşiş fokları rahatsız edilebiliyor.
Engelleyici yasalar var ama etkili koruma henüz söz konusu değil
Türkiye’de Akdeniz keşiş foklarının yaşadığı kıyı mağaralarına girilmesi, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında yayımlanan düzenlemeler gereğince yasak olduğu açıklanırken, bu alanlarda dalış yapmak, yüzerek veya herhangi bir deniz vasıtasıyla mağaralara girmek, mağara girişlerinde beklemek ve demirlemek mevzuat kapsamında yasaklandı. Ayrıca, Akdeniz keşiş fokunun avlanması ve zarar görmesi Kara Avcılığı Kanunu ile yasaklanırken, nesli tehlike altındaki türlerin ve yaşam alanlarının korunması kanunu kapsamında da güvence altında olduğu belirtildi.
Bir Akdeniz keşiş foku ile karşılaşırsanız bunlara dikkat edin
Akdeniz Koruma Derneği, denizde veya kıyıda bir Akdeniz keşiş foku ile karşılaşılması durumunda hayvanın rahatsız edilmemesi ve güvenliğinin korunması için mağaralara girilmemesi, Fokların dinlenme ve yavrulama alanı olan kıyı mağaralarına karadan ya da denizden giriş yapılmaması, bu alanların türün hayatta kalması için kritik öneme sahip olduğu vurgulandı. Akdeniz keşiş fokuna yaklaşılmaması, sessiz olunması istendi.
